Internationale Vrouwendag

• Plantijn Hogeschool, Lange Nieuwstraat 101,  2000 Antwerpen

Praktisch

• Het symposium is gratis, maar inschrijven is noodzakelijk.
• Inschrijvingen en info: lieve.vanroey@admin.provant.be, 03/240 53 83
• Download de folder: Symposium ‘Vrouwelijk Leiderschap’ 2012

Sensibiliseringsactie: Vrouwen hinken achterop

Na afloop van het symposium voeren zij-kant, VIVA-SVV, fos en de provincie Antwerpen

actie rond de positie van vrouwen wereldwijd in winkelstraat Meir, onder het motto ‘Vrouwen hinken achterop’. Kom zeker een kijkje nemen tussen 12u en 18u!

Vlaams-Brabantse Vrouwendag op 4 maart

De provincie Vlaams-Brabant organiseert op zondag 4 maart 2012 in het GC Den Egger in Scherpenheuvel de Vlaams-Brabantse vrouwendag. Deze dag wordt jaarlijks georganiseerd naar aanleiding van de Internationale Vrouwendag op 8 maart en is een trefpunt voor ontmoeting, uitwisseling, discussie en gezelligheid rond allerlei activiteiten georganiseerd door en voor vrouwen. Het centrale thema van 2012 is relaties: partnerrelaties, relaties met ouders, met kinderen, vriendschapsrelaties,… Zoals elk jaar is het programma een mix van lezingen, workshops en ontspannende activiteiten. Het volledige programma kan u hier downloaden. Deelname is gratis en iedereen is van harte welkom.

Praktisch

• Wanneer? Zondag 4 maart 2012, van 13u tot 18u
• Waar? GC Den Egger, August Nihoulstaat 74, 3270 Scherpenheuvel
• Deelname is gratis. Inschrijven voor 1 maart via jessy.clynen@vlaamsbrabant.be of 016-26 73 21

Internationale Vrouwendag in Brussel: Kom over de brug voor solidariteit

Op deze 101ste Internationale Vrouwendag willen wij een brug slaan tussen vrouwen wereldwijd. De Nederlandstalige Vrouwenraad, Wereldvrouwenmars België en de Conseil des Femmes Francophones de Belgique organiseren daarom samen een actie op de Sainctelettebrug in Brussel op donderdag 8 maart 2012, van 12u30 tot 13u30. Deze actie kadert in de wereldwijde campagne van Women for Women International, waarbij in de hele wereld vrouwen op een brug bijeenkomen voor vrouwenrechten en solidariteit met elkaar.

We vragen dit jaar vooral aandacht voor de gevolgen van de financiële crisis voor vrouwen. We protesteren tegen de besparingen van de Belgische regering: we weten dat o.a. de inperking van het tijdskrediet en de maatregelen inzake werkloosheid en pensioenen zwaar zullen wegen op vrouwen. We protesteren tegen gelijkaardige maatregelen in andere Europese landen omdat het niet de zwaksten zijn die deze crisis moeten betalen. We zijn solidair met vrouwen uit het Zuiden die het nogmoeilijker krijgen door de wereldwijde economische en financiële crisis.

We roepen ook op tot waakzaamheid omdat crisistijden extra voeding bieden aan conservatieve krachten. Vrouwenrechten staan onder druk, en niet alleen in verre landen. In Hongarije wordt het recht op abortus onderuit gehaald, in vier Europese lidstaten is abortus nog steeds verboden, in de Verenigde Naties ageren conservatieve en religieuze bewegingen tegen vrouwenrechten en gelijkheid man/vrouw. Samen met andere Belgische vrouwenorganisaties lanceerde de Vrouwenraad daarom een Manifest voor vrouwenrechten.

Met deze brugactie zeggen wij neen aan de maatregelen tegen de crisis die de zwaksten – en vooral veel vrouwen – treffen, neen aan conservatieve en religieuze bewegingen die terugwillen naar de zogenaamde ‘traditionele’ gezins- en gemeenschapswaarden, neen aan elke beperking van onze deelname aan het publieke en economische leven, neen aan het inperken van onze autonomie en vrijheid, neen aan aanslagen op onze seksuele en reproductieve rechten, neen aan een discriminerend familierecht, neen aan alle vormen van geweld op vrouwen.

Doe mee en laat je stem horen in Brussel op 8 maart.

International Women’s Day
Het thema van Internationale Vrouwendag 2012 wereldwijd is dit jaar ‘Connecting girls, inspiring futures’.

• 2011: Equal access to education, training and science and technology: Pathway to decent work for women
• 2010: Equal rights, equal opportunities: Progress for all
• 2009: Women and men united to end violence against women and girls
• 2008: Investing in Women and Girls

Ontstaansgeschiedenis van 8 maart, Internationale Vrouwendag

Internationale Vrouwendag stond en staat voor het gevoel van solidariteit en strijdbaarheid van vrouwen overal ter wereld. De viering ervan vindt vaak plaats rond een specifiek thema, bijvoorbeeld voor vrouwenrechten of tegen geweld of armoede.

De ontstaansgeschiedenis in vogelvlucht

1907 / Stuttgart
Eerste Internationale Socialistische Vrouwenconferentie in Stuttgart.

1908 / New York
Op 8 maart demonstreren duizenden textielarbeidsters in New York. Zij eisen betere werkomstandigheden, een 8-urige werkdag, vrouwenkiesrecht en afschaffing van kinderarbeid.

1910 / Kopenhagen
Tweede Internationale Socialistische Vrouwenconferentie vindt plaats in Kopenhagen. Er wordt beslist om ieder jaar een internationale vrouwendag te organiseren, maar er is nog geen vaste dag voor voorzien.

1911
Voor het eerst wordt de Internationale Vrouwendag in verschillende landen gevierd: in Duitsland onder impuls van Clara Zetkin, en ook in Oostenrijk, Denemarken, Zwitserland en de Verenigde Staten.

1912 / Nederland
Internationale Vrouwendag wordt voor het eerst in Nederland gevierd op 12 mei.

1914
Duizenden demonstreren tegen de dreigende oorlog in Duitsland en tegen de arrestatie van Rosa Luxemburg.

1917 / Sint-Petersburg
Textielarbeidsters in Sint-Petersburg staken – voor het eerst op 8 maart – onder leiding van Alexandra Kollontai tegen slechte werkomstandigheden. Steeds meer vrouwen demonstreren en staken tegen de oorlog en het voedseltekort, tot er een algemene werkstaking is.

1921
Ter herinnering aan de gebeurtenissen in 1917 in St. Petersburg kiest het Internationale Vrouwensecretariaat van de Derde Communistische Internationale een vaste datum voor Internationale Vrouwendag: 8 maart.

1922
Internationale Vrouwendag wordt vanaf dit jaar op een vaste datum, namelijk 8 maart, gevierd. Aanvankelijk gebeurt dit alleen door socialistische en communistische vrouwen.

1978
De Verenigde Naties erkennen 8 maart als Internationale Vrouwendag.

Waarom 8 maart?

In 1911 werd de Vrouwendag internationaal voor het eerst gevierd. Aanvankelijk viel de Vrouwendag op verschillende data,  maar in 1922 werd 8 maart gekozen als vaste datum. Er bestaan verschillende mogelijke verklaringen voor de keuze van 8 maart als datum voor de Internationale Vrouwendag.

Een gangbare westerse lezing is dat 8 maart terug te voeren is op stakingen van textielarbeidsters in New York op 8 maart 1908. Zij gingen de straat op om te demonstreren tegen onder meer de lange werktijden, de lage lonen en de slechte werkomstandigheden. Maar het is mogelijk dat deze verklaring voor de keuze van 8 maart pas in de jaren vijftig van de twintigste eeuw is ontstaan. In volle Koude Oorlog kon toch moeilijk de eer aan een communistisch land gegeven worden? 8 maart zou namelijk ook kunnen verwijzen naar de grote vrouwenstaking en demonstratie op 8 maart 1917 in Sint-Petersburg.

De lange weg naar Internationale Vrouwendag…

De Eerste Internationale Socialistische Vrouwenconferentie (1907)

Bij de ‘Tweede Internationale’ (een internationale organisatie van socialistische arbeiders met als doel internationale solidariteit) in 1889 in Parijs was Clara Zetkin (1857-1933) aanwezig als vertegenwoordigster van de Duitse socialistische partij. Zij wees er voortdurend op dat socialisme zonder vrouwen niet zou kunnen bestaan en dat mannen samen met vrouwen voor vrouwenrechten moesten strijden. Ook in eigen land streed zij voor vrouwenrechten als onderdeel van de klassenstrijd. Omdat zij geen gehoor vond, nam zij het initiatief tot een socialistische vrouwenbeweging. Vele jaren was ze redactrice van het Duitse socialistische vrouwenblad ‘Die Gleichheit’. Ze vond dat vrouwen ook internationaal gezien meer invloed  moesten kunnen uitoefenen op de socialistische partijen. Door haar toedoen kwamen in 1906 in Mannheim socialistische vrouwen uit een groot aantal Europese landen bij elkaar om een internationale bijeenkomst voor te bereiden.

Zo werd in 1907 in Stuttgart de eerste internationale vrouwenconferentie gehouden, een dag voor de Tweede Internationale. Op deze eerste conferentie werd een resolutie aangenomen om de volgende dag bij de Tweede Internationale een motie in te dienen waarin de aangesloten partijen zich verplichtten zowel voor mannenkiesrecht als voor vrouwenkiesrecht te strijden. Deze motie werd aangenomen.

De Tweede Internationale Socialistische Vrouwenconferentie (1910)

In 1910 werd in Kopenhagen de tweede vrouwenconferentie gehouden. Omdat de socialistische partijen zich in de praktijk niet erg bleken in te zetten voor het vrouwenkiesrecht, werd gezocht naar een middel om meer vrouwen bij de strijd te betrekken. Op voorstel van Clara Zetkin werd afgesproken om ieder jaar een internationale vrouwendag  te houden met de bijhorende propaganda, demonstraties en vergaderingen. Op die dag zou onder andere voor het algemeen vrouwenkiesrecht gepleit worden. Het Internationale Vrouwensecretariaat zou de gekozen dag -aanvankelijk was er nog geen vaste datum – bekend maken aan de partijbesturen, die op hun beurt dan de vrouwendag  zouden uitroepen. En zo gebeurde.

Ten tijde van de 1ste wereldoorlog

In 1911 werd in een aantal landen de eerste Internationale Vrouwendag gevierd. Door het uitbreken van de 1ste Wereldoorlog in 1914 viel de Tweede Internationale uiteen, maar de internationale vrouwenorganisatie bleef bestaan. Er vond in 1915 in Zwitserland zelfs een conferentie plaats van vrouwen uit de oorlogvoerende landen over het beëindigen van de oorlog. Ook ging de jaarlijkse vrouwendag door, die voornamelijk in het teken van de strijd voor de vrede stond.

Clara Zetkin vormde in 1916 samen met Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht de revolutionaire ‘Spartakusbund’, die na de revolutie in Rusland in 1917 overging in de Duitse communistische partij. Zij bleef de leiding houden van het Internationale Vrouwensecretariaat, dat zo onderdeel werd van de in 1919 opgerichte Derde Communistische Internationale.

Een vaste datum voor Internationale Vrouwendag

In 1921 stelde het Internationale Vrouwensecretariaat voor om een vaste datum te kiezen voor de vrouwendag. De keuze viel op 8 maart omwille van  de stakingen en demonstraties van vrouwen in Sint-Petersburg die uiteindelijk zouden uitmonden  in een algemene werkstaking. Naast Internationale Vrouwendag werd 8 maart hierdoor ook een officiële communistische feestdag, waarop de algemene werkstaking als eerste begin van de revolutie herdacht werd. De scheuring door de Russische Revolutie van 1917 tussen communisten en socialisten had tot gevolg dat in de Verenigde Staten en in West-Europa 8 maart lange tijd voornamelijk in communistische kring werd gevierd.

Na de Russische revolutie was de internationale band en in het bijzonder de band met Clara Zetkin en de sociaal-democratische vrouwen verbroken. Toch organiseerden zij van 1920 tot 1924 een – nationale – vrouwendag. Daarna werd er weer een Internationale Vrouwendag gevierd, omdat ook de sociaal-democraten een internationale organisatie hadden opgezet, waarbij de vrouwen aangesloten waren. In het interbellum bleven de sociaal-democratische vrouwen Internationale Vrouwendag op een wisselende datum vieren.

Internationale Vrouwendag na de 2de Wereldoorlog

Na de Tweede Wereldoorlog bleven alleen nog de communistische vrouwen op 8 maart Internationale Vrouwendag vieren. Het was pas dankzij de ‘tweede feministische golf’ in de Verenigde Staten en West-Europa dat de traditie van de viering op 8 maart van Internationale Vrouwendag  weer in ere werd hersteld, dit keer verwijzend naar de staking in 1908 in New York op 8 maart.

Sinds 1975, het Internationale Jaar van de vrouw, wordt op 8 maart Internationale Vrouwendag weer wijd verspreid over de hele wereld gevierd en in 1978 werd 8 maart door de Verenigde Naties officieel erkend als Internationale Vrouwendag.

In België wordt er, in tegenstelling tot de Vlaamse Vrouwendag op 11 november,  niet in een bepaalde stad gevierd. De initiatieven zijn divers en vaak provinciaal of lokaal. Op 25 november 2010 hebben de sp.a-volksvertegenwoordigers Maya Detiège en Meryame Kitir een wetsvoorstel ingediend om van 8 maart een officiële feestdag te maken.

Meer lezen over de geschiedenis van 8 maart?

- het wetsvoorstel Detiège en Kitir om van 8 maart een officiële feestdag te maken
- RoSa, het documentatiecentrum voor gelijke kansen, feminisme en vrouwenstudies
- ga in de kalender van Amazone op zoek naar Belgische initiatieven voor 8 maart
- de officiële website van International Women’s Day
Met dank aan Annemarie Kloosterman, archivaris IIAV Nederland